…üçümüz də üşüyürdük

raining_by_pascalcampion-d4sqdke 

 Bugün sonuncu imtahanım idi. Səhər yuxudan oyanıb pəncərədən yağan qarı görəndə uşaq kimi sevindim (daxilimdə hər zaman bir uşaq vardır, hansı ki ancaq sevinəndə üzə çıxır, digər bir yanım isə çox yaşlıdır, təcrübələrindən, onların hər birinin təhlilindən artıq yorulub). Çöldə bu cür gözəl qar yağarkən 3 saat qapalı imtahan otağında oturmaq mənə xeyli çətin olacaqdı. Amma bir tərəfdən də, 3 saat boyunca qarın beynimdəki xəyalı məni həyəcanlandırır və sevindirirdi. Sevirəm belə xırda sevincləri. Sonda bu çöl-bayır arzuma çatdım… O qədər gözəl idi ki, hər hansı bir dərdsiz, problemsiz  halda qarın qoxusunu duymaq, xışıltısını eşitmək, iri lopalar şəklində yağmasını izləmək… beynin bütün qayğılardan azaddır…və sanki ruhun da qarla birgə göylərdən yerə yağır.

 … Təbii ki, sonda üşüdüm…və incəsənət dünyamdan ayrılmalı oldum. Evə gedəndə yolda bir qadın gördüm…Daha doğrusu, qadını yox, əlindəki nərgizləri gördüm. Həmişə elə bilirdim ki, nərgizin mövsümü Martdır. Bugün bildim ki, fevraldan açmağa başlayırlar artıq… O qədər gözəl idi ki, ağ nərgizlər üzərinə düşən qar dənəcikləri. 1 manat verib, qəşəng və iri bir dəstə seçməyə çalışdım…Bu zaman.xala “off, hava da yaman soyuqdu…zibilə qalsın bu qar” deyə öz-özünə sakitcə gileylənməyə başladı. Başımı ani olaraq nərgizlərdən qaldırıb xalanın gözlərinə baxdım. Bu 10 dəqiqəlik prosesdə xalanı ancaq indi görə bilmişdim…Ona soyuq idi.üşüyürdü..çox nazik geyinmişdi..və qar su damlası şəklində üzündən axırdı… başında isə papağı yox idi….saçları şam ağacıtək ağappaq idi… Qarşı-qarşıya idik… Və həyatın hər bir əsl mənasında “qarşı-qarşıya” idik… Həm real olaraq duruş istiqamətimiz, həm qara olan münasibətimiz, həyatdaki mövqeyimiz, yaşam tərzimiz, arzularımız, istəklərimiz, xəyallarımız, dərdlərimiz, qayğılarımız …. – dünyalarımız qarşı-qarşıya idi… İkimiz də insan cildində idik… Amma bizi bir-birimizdən ayıran yollar var idi, hansı ki o yolu biz özümüz seçməmişik… İkimiz də insan idik… “insan” adı altında bu qədər ümumi yanaşdığımız varlıqlar necə bu qədər fərqlənə bilirdi axı bir-birindən ?! Niyə bugün o mənə başıbükük, sanki bir günah işləmiş halda aciz şəkildə nərgiz satmağa çalışmalı idi ?! Niyə o aciz idi ?

… Utandım… xaladan utandım, özümdən utandım, nərgizdən utandım, qardan, qışdan utandım, hər şeydən utandım… nərgizi götürüb uzaqlaşdım ordan…birdən arxamca bir səs gəldi: “Qızımm, sən Allahın adı, bir dənə də salfetka al ..”    İnsanam axı… Mayam bəşər insanlığına məxsus bir qəddarlıqla  yoğrulub, istəmədim çox pul xərcləmək… irəlilədim, arxaya belə baxmadan… ürəyimdə insani zalımlığımla vicdanım arasında mübarizə gedirdi. Başa düşdüm ki, evə çata bilməyəcəm. geri dönüb 1-2 salfetka da digər xaladan aldım… “Vallah, xəstə qızım var evdə..” Sanki nəyə görəsə özünə bəraət qazandırırdi bu sözlərlə…ya da çalışırdı ki, insanların ona yazığı gəlsin, eyni zamanda onun səmimiliyinə inansın və nəsə alsın… Eh, ay xala, əgər biz sənin soyuqda donmağını görə-görə sənə qarşı heçnə hiss etmiriksə, gözümüzlə görmədiyimiz xəstə qızına qarşı hansı isti münasibəti gözləyirsən bizlərdən ?!… Bu qədər… Evə gedərkən yenə, niyə bu 3 insanın bir-birlərindən bu qədər fərqli olmasının üzərində düşündüm… Lakin ən sonda aramızda ortaq bir cəhət tapa bildim : Üçümüz də üşüyürdük …

İki “qadın”

11biogenbus08

Baxdı..avtobusda qarşısında oturan qadına baxdı. Gözəl idi…qara saçları, mavi gözləri, balaca burnu, gül rəngində dodaqları, ağ əlləri, boyalı dırnaqları … Şüşədəki öz əksi dəydi gözünə bu zaman. Kim idi bu? Doğrudan da, özü idi mi? Ağarmış saçlar, dərd içində üzən gözlər, çatlamış solğun dodaqlar, qırışmış yaralı əllər, səliqəsiz dırnaqlar… Utandı özündən..bəlkə də özündən yox.., qızdan utandı, qızın gözəlliyinin altında əzilməkdən utandı… Çəkdi şüşədən gözlərini, ən azından bu gün, bu saat baxmaq istəmirdi öz əksinə,  çünki iyrənmişdi, bezmişdi artıq özündən…gözləri gözəlliyə həsrət idi, izləmək istəyirdi bu qızı… gözləri… Bu gözlər onda olsaydı…bənzəyərdi mi bu qıza? Ehh, yox, bu gözlər onun simasında sanki palçıq üzərinə düşən bir gülü xatırladardı… Bəs dodaqlar? … Yox… sonradan yenə solacağını, qırışacağını bildiyi halda bu dodaqları özündə xəyal etmək haqsızlıq olmazdı mı həmin o gül dodaqlara qarşı ?! Nə ehtiyac var idi , özünü məhv etdiyi kimi o dodaqları da məhv etməyə ?… Bu cür qəribə düşüncələrlə mübarizə apardığı zaman, bir anda qızın gözlərini öz üzərində hiss etdi…Çantasına baxırdı qız onun.. Sökülmüşdü və bu sökük qızı cəlb eləmişdi . Daha çox utandı bu zaman…əli ilə gizlətməyə çalışdı həmin yeri, amma nə fayda…yəgin indi qız qınayırdı onu, bəlkə də səliqəsizliyindən iyrənirdi hətta. İyrənməkdə haqlı idi, çünki özü də özündən iyrənirdi…Amma qınamaq – əsla ! Hansı qadın sökük çanta ilə küçəyə çıxmağa razı olar, əgər daha bir çantaya malikdirsə ?! Yox idi, malik deyildi … Zəng gəldi qıza bu an…telefonu da özü qədər gözəl idi… “Çatıram, əzizim..”  Əzizim… Necə də gözəl bir kəlimə idi…Əzizimm…Dəfələrlə öz-özünə təkrarladı…Əzizimm…Əzizimmm… Yeni bir kəlimə idi, bu, onun üçün… İncə kəlimə idi, elə həmin bu qız kimi… və bu kəlimə məhz bu qızın dilinə yaraşırdı , səsinə yaraşırdı… amma ona…onun kobudlaşmış səsinə… “zəhrimar”dan başqa kəlimə bilməz dilinə…yaraşmırdı…yaraşmazdı!.. Gülünc qalardı bu söz onda…Əzizimmm..yox bir… Amma kaş bu gözəl kəliməyə yaraşan bir insan olsaydı… Ən azı “əzizim” qədər məlahətli olsaydı, incə olsaydı…Axı o da qadın idi… Nə fərqi var idi bu qızdan?  Eyni cinsin sahibləri bir-birindən necə bu qədər fərqli ola bilərdi axı?  

Ay arvad, ‘ Çuğuntökmə zavodu ‘ deyirdin bayaq. Buradı , düş.

… Və artıq başa düşürdü… Qadın olan o deyilmiş, qarşısındaki imiş. O, arvad idi… Fərq də elə məhz bu imiş …

Adsız

Bugünki səhər “Baban öldü…” xəbəri ilə açılmışdı… Babamın qocaldığının bugün fərqinə vardım…özümün isə böyüdüyümün… Pəncərədən baxdım – hər şey əvvəlki kimi idi… yenə qar yağırdı, yenə insanlar harasa tələsirdi, yenə həmin xala elə həmin küçəni imagetəmizləyirdi, yenə taksi sürən dayı həmişəki yerində dayanmışdı, yenə oğlanlar velosiped sürürdü..yenə…yenə… Amma babam yenə həmişəki kreslosunda oturmurdu…Yenə adi günlərindən birini yaşamırdı…Mən pəncərədən insanları izləyəndə onun döyünən ürəyi sönən beyni ilə mübarizə aparırdı… Yaşamaq istəyirdi…nolsun, amma öldü… Həmişə olduğu kimi yenə ürək məğlub oldu..  

Mənə gəldikdə isə, doğrusu, heç nə hiss etmirdim … Sadəcə nəsə yerində deyildi, dərk etdiyim ancaq bu idi…başqa da heçnə qavramırdım… 1 damcı belə yaş axmadı gözümdən. “Ancaq gücsüzlər ağlayar”dı çünki . İllər boyu beynimə o qədər yeritmişəm ki bu cümləni, ürəyim buza dönübmüş, bugün başa düşdüm bunu da.  Qar yağırdı…amma yerə yox, mənim ürəyimə düşürdü sanki. Beynimdə isə külək əsirdi… Və bildiyim bir şey var idi, o da ki kiminsə əskilməyi ilə həyat bitmirmiş, dünya dağılmırmış, günəş sönmürmüş, ay çəkilmirmiş… sönən də,dağılan da, bitən də elə insanın özüymüş…  

 Hardan gəlib, hara gedir bu dünya?

23.noyabr.2016

Hisslərin simfoniyası

96f9f77332d412e60911fc87df38c800

Aytmatov deyir ki, insan bu həyatda 3 şeydən yorulur: təklikdən, bağışlamaqdan və mənasız xəyallar qurmaqdan. Bağışlamaqla bağlı xüsusi bir fikrim yoxdur, hərdən bağışlayıram, hərdən yox, hərdən isə bağışlamağa ehtiyac duyulan hadisələri və ya insanları unuduram..Yorucu olmur, nə bağışlamaq,nə bağışlamamaq, nə də unutmaq, hal və şərait baxımından hər üçü də asandır, dramatik heç bir yanı yoxdur. Təkliyi də sevirəm, amma bəzən insan bu sözləri kiməsə deməyə də ehtiyac duyur … Bir də var, xəyal qurmaq -hansı ki dəhşətli bir şeydir. Məsələn, xəyal qurmaqdan qorxaram mən.Çünki heç vaxt gerçəkləşməzlər.Mənim həyatımda ən gözəl şeylər ən gözləmədiyim zamanlarda olur. Ən gözəl şeylər…ən gözəl şey… Doğrudan, həyatımda sonuncu ən gözəl şey nə olub? hmmm…Universitetə girməyim olub deyəsən ən gözəl, ən çox sevindiyim, ən xoşbəxt olduğum hadisə..O da 4 il əvvəl. Bundan başqa, nə əvvəli xatırlayıram, nə də sonranı…Qayıdaq xəyal qurmağa. Dediyim kimi, qorxuram xəyallardan. Çünki məncə xəyal insanı incidir, yorur. Və get-gedə mənasız olduğunu da görürsən… Özünü nələrəsə inandırırsan, nəticədə isə tamam başqa bir vəziyyətlə qarşılaşıran, daha çox yıxılırsan, qırılırsan, bezirsən,soyuyursan, daha səssizləşirsən… Hərdən bir addım atmağa hazırlaşırsan, amma səhv edib xəyalını qurursan, bununla da hər şeyi məhv edirsən…Məhvlərə də alışır insan…Bu arada, onu da deyim ki insan həyatı alışmaqdan,öyrəşməkdən ibarətdir…Yalnızlığa alışırsan, sonra kimsə gəlir -ona alışırsan, gedir-onsuzluğa alışırsan, xəyallara alışırsan, xəyalların alt-üst olmasına da alışırsan, nifrət etməyə alışırsan, sonra bağışlamağa alışırsan, çox danışmağa alışırsan, sonra susmağa alışırsan, gülməyə,ağlamağa alışırsan, sonra hisslərinin buz kimi soyumasına alışırsan, soyuyan hisslərin ifadəsizliyinə alışırsan, sonra isə ümumiyyətlə heç nə hiss etməməyə alışırsan, bəzən möcüzələrə də alışırsan…sonra isə fəlakətlərə alışmağa başlayırsan…Elə bir vaxt gəlir ki artıq təəccüblənmirsən, heç nə hiss etmirsən, sadəcə izləyirsən…Bəzən isə izləsən belə, ancaq heçnə görmürsən, görürsən bəlkə də, amma tamam başqa şeylər… Hərdən nələrsə hiss edirsən, amma hissin adını belə bilmirsən və bilməməyə alışırsan…Soyuqsan deyirlər..vallah o da alışmaqdan,öyrəşməkdəndir…Vaxt gələr, nə vaxtsa isti olmağa da öyrəşərəm…  Bu mənasız gecə düşüncələrindən ibarət yazımı, yaxşı bir şairin yaxşı misraları ilə bitirirəm..

“gül buz tuttuğunda aylardan mayıs
günlerden hüzün
kanar yaprakları batar dikeni kendine…

yaralı bir serçedir yürek
donar soğuk bir cümlenin kederinde
kimse sormaz canın acıyormu diye
gül buz tutmuş kime ne…”

Gündəlik – 2

image

 

” Düzü, necə başlayacağımı yenə bilmirəm…Əslində yazıram, amma başa düşürsünüzmü, görəsən?…Başa düşmürsünüz,bilirəm.. çünki düşünmürsünüz…Həyatın axarına dalmısınız…Yorğunsunuz, bəlkə də indi yatırsınız, hətta sabaha işiniz də çoxdur…Məşğulsunuz – gündəlik qayğılarla. MƏNİM KİMİ …Elə bilirsiniz, guya mən özüm özümü başa düşürəm ki? Hərdən “nələrsə” düşünürəm…həvəsim, vaxtım olanda isə yazıya köçürürəm… 1-2 ildən sonra oxuyanda isə sizdən biri oluram və özüm də heç nə başa düşmürəm…BƏLKƏ də, başa düşməmək sərf edir bizə…? “

 

Bugün 2 rəfiqə bir-birilə söhbət edirdi. Rəfiqələrdən biri xadimə idi və digər rəfiqəsini də xadimə kimi işə düzəltmişdi. Lakin qız rəfiqəsinin iş saatından müəyyən qədər narahat idi. Gecə 21:00-dan səhər 7-ə kimi çalışmalı idi. Ancaq rəfiqəsi çox xoşbəxt idi, onun üçün fərqi yox imiş, tam əksinə, çox minnətdar, şükürlü idi qıza və Allaha qarşı… Deməli, bu saniyə mən isti evimdə “yorğun” halda yazı yazıram, hələ səhərə kimi də “işim çox olduğu üçün” oyaq qalmalı olacağım üçün kefsizəm, o qız isə gecə saat 12də xadimə kimi ayaqyollarını, şüşələri, stolları, yerləri təmizlədiyi halda kefsiz deyil, şükür edir Allaha, “Çoxsağol!” deyir rəfiqəsinə… Bugün ilk dəfə idi ki, özümü xadimə kimi təsəvvür etməyə çalışdım. Hər gün 10 saat ayaqyolu təmizləmək…Öz də gecə… Ürəyim qəribə bir şəkildə ağrıdı. Xeyr, bu dəfə fərqli idi!  Həmin qıza yazığı gəlib, ürəyində çoox xırda bir sızıltı hiss edib, sonra da özünü həmin sızıltıya təslim edərək qıza 1-2 manat dəyərində mərhəmət göstərən “monarxın” bikeflik və qürur qarışıq keçirdiyi bir hissin ağrısı deyildi. Qürur… Necə qəribədir…  ehtiyaclarımızın çoxluğu səbəbindən 1 aya yüzlərlə manat xərcləyirik, gözümüzə görünmür…amma  ildə-ayda-əsrdə bir dəfə kasıba verdiyimiz 1 MANAT’ı  heç vaxt unutmuruq, özümüzlə qürur duyuruq. O  1 manat(lar) cənnət qapımızın açarı, insanlığımızın isə göstəricisi olur…Hətta hərdən Allahla müqavilə də bağlayırıq, “Sən mənim filan işimi düzəlt, mən də sənin ‘kasıb’ına 1 manat verim” … Bu arada , kasıbın da ‘qiymət’i  20 qəpikdir. 1 manat –  ənn ali, ənn mükəmməl, ənn varlı, ənn ‘işləri düz gətirən’ insanların verdiyi bəxşişdir…QAYIDAQ MÖVZUYA… Bəli, ürəyimdə ağrı hiss etdim və bu ‘mərhəmət’imin ağrısı deyildi, bu – xəyalımdaki xadiməyə,yəni özümə yazığımın gəlməsindən doğan ağrı idi. İlk dəfə idi ki, özümə yazığım gəlirdi…necə çarəsiz idi o xəyalımdaki mən…O qız kimi güclü, şükürlü, minnətdar ola bilməzdim mən. Yəni indiki halımıza dəfələrlə şükr etməyi, minnətdarlıq duymağı unudan insanlardan ‘xadimə kimi işə düzəldiyi’ üçün şükr etməyi necə gözləmək olar ?! Həyat fəlsəfəmiz : “Belə də olmalıdır.” Bəs belə olmayan nədir ?! Qoy deyim də, belə olmayan – daha ağıllı, daha uğurlu, daha varlı,daha gözəl, daha bəxtli ola biləcək halda olmamağımızdır… Özümüzü həmişə olduğumuzdan yuxarılarla müqayisə edirik, müqayisə zamanı onların həyatlarını beynimizdə aydın şəkildə təsvir edib, keçirdiyi hissləri çoox aydın şəkildə xəyal edirik… Amma heç vaxt özümüzü gecə 3də küçədə yatan qoca bir kişi kimi təsvir etmirik, onun o soyuqda keçirdi hisslərinin xəyalını qurmuruq.. Biz onlardan deyilik, onlardan biri ola bilmərik, biz ancaq kasıblara ‘yazığı gəlib və mərhəmət göstərdiyi’ üçün ən ali səviyyələrə,gözəlliklərə layiq olan insanlarıq!  

Əsl mərhəmət isə bizim özümüzə lazımdır! Bu saniyə o soyuq ayaqyolunda xadimə kimi çalışan qızın göstərəcəyi mərhəmət mənə lazımdır!  Yağışın altında heç kimə lazım olmadığını bilsə də, 20 qəpiklik tərəzisini qarşısına qoyan çarəsiz dayının mərhəməti mənə lazımdır… Qışın soyuğunda səkidə oturub salfetka satan nənələrin,xalaların mərhəməti mənə lazımdır…

Təsəvvür edin ki, salfetka’ya ehtiyac duyanda həmin küçədəki nənəyə 1 manat verib normasından daha artıq alaraq, salfetkanın ucuza başa gəldiyi üçün sevinirsiniz və o anda – həmin nənə sizə ən xoş arzuları, gözəllikləri diləyir, həmin saniyə sevincinizə sevinc qatıldığı üçün laap-laap göylərə, buludların üzərinə çıxırsınız. Bax o SANİYƏ’ni həmin nənələrə, tərəzi’li babalara, xadimə qızlar və onun rəfiqələrinə həsr etmək istəyərdim…Kaş həmişə həmin o saniyəni yaşasaydılar  …

Adını siz qoyun. (Gündəlik-1)

tumblr_nuigv5dduf1sqba70o1_1280

 

1-2 həftə bundan öncə çox adi və bir qədər kədərli günlərimdən birini yaşayırdım. .Sizdə də olurmu, hansı ki özünüzü nələrəsə məcbur edirsiniz? Həyat’a belə məcbur hiss edirsiniz. Və bir müddət sonra bu, sizi boğur.

Təsəvvür et ki, ən sevimli rəngin “yaşıl”dır. Ancaq bir müddət sonra (yaşıl rəngə olan sempatiyandan xəbərsiz bir şəkildə) səndən bu rəngi sevməyi tələb edirlər, halbuki sən onsuz da bu rəngi sevirdin. Lakin bu tələb, məcburiyyət getdikcə sənə öz sevgini unutdurur, beynində isə yalnız və yalnız  “mən bu rəngi sevmək məcburiyyətindəyəm!” fikri dolanır…Rəngə olan sevgin itir, məcburiyyətin isə daim səninlədir… Bax, mən də belə idim…Özümü hazırki həyat şəraitinə məcbur hiss edirdim… Hər gün saat 7-8-də oyanmağa məcbur, kursa getməyə məcbur, ingilis dilini oxumağa məcbur, filmə baxmağa məcbur, kitab oxumağa məcbur, yeməyə məcbur,gəzməyə məcbur, UNİVERSİTETƏ(!) getməyə məcbur hiss edirdim… Halbuki bunları mən sevirdim axı. Bu, mənim seçdiyim həyatdır. Bəs niyə sonra peşman oldum ? Niyə özümü məcbur hiss edirəm? 

Düzəlməli idim… Ya hər şeyi atacaq, ya da hər şeyə sevgi (!) ilə davam edəcəkdim. Seçdiyim həyatdan zövq almaq istəyirdim. Əvvəlcə çıxış yolunu Akif İslamzadənin – “Hər şey gözəldir həyatda” mahnısında gördüm…Olmadı..heç uyğunlaşmadı mənimlə…Süni gəldi. Və sanki hətta müğənni belə bu mahnını oxumağa MƏCBURdur! Daha sonra Özümə zaman ayırmağa qərar verdim. Kursdan sonra bir gün dərsə getmədim. Həmin günü “çoxdandır eləməyi arzu edib, ancaq edə bilmədiklərim”ə ayırdım. Həmişə bütöv bir pizzanı yeməyin necə mümkün olması mənə maraqlı gəlirdi…aaa Bir də hər zaman “ancaq dostlar ilə” gedilən məkanlara tək getməyin necə qəribə olduğunu düşünürdüm. Getdim.Tək idim… Və tək olan da ancaq mən idim. Böyük bir pizza sifariş verdim… Saata baxdım, 13:00 idi, bir də insanlara baxdım…Necə xoşbəxt görünürdülər…Halil Sezainin bir mahnısı ağlıma gəldi, “Nerden bulur bu insanlar, ben mutsuzken gülünecek şeyleri?” Başladım pizzamı yeməyə və özümlə söhbət etməyə (beynimdə təbii ki. hələ o qədər də dəli olmamışam). İlk sualım bu oldu:

  • Mən nə istəyirəm? + Uğurlu bir insan olmaq.
  • İstədiklərim hansı yoldan keçir? + Yorucu bir yoldan.
  • Bunun üçün nə etməliyəm? + Öz üzərimdə çalışmalıyam.
  • Niyə məhz hüquq? + Uşaqlıq arzumdur.
  • Uşaq vaxtı özünü necə təsəvvür edirdin? + Məhkəmə zalında ağıllı nitqlər söyləyən bir vəkil kimi .
  • Arzuna çatmısan? + Az qalıb.  
  • Bəs kursa niyə gedirsən? + İngiliscə əla bilmək üçün və bu dili sevirəm.
  • Əla bilik nəyinə lazımdır? + İelts-da 7.5 + yığmaq üçün.
  • Bəs 7.5? + Xaricdə oxumaq üçün, bu da arzumdur.
  • Deməli, ortada məcburiyyət yoxdur…? Çünki cavablar arzu və istəklərdən ibarətdir… (!)

və s… suallar…cavablar…

Qərar: Mən heç nəyə məcbur deyiləm, mən bu həyatı istəyirəm, hətta arzulayıram… İstəsəm, hər şeyi ata bilərəm, cəsarətim yetəri qədər var. Universiteti, kursu, əhatəmi…Hər şeydən, hər kəsdən sakitcə uzaqlaşacaq gücə sahibəm. Amma bu mənim həqiqətən də istəyimdir mi? Yoxsa sadəcə qəfəsdən qurtulmağı arzulamaq adlı instinkt’dir? Xeyr, anladım ki, heç ortada qəfəs yoxdur, xəyali qəfəsi mən yaratmışam özüm-özümə.Hətta o qədər dar düzəltmişəm ki, nəfəs belə ala bilmirəm-boğuluram…

Saata baxdım…Özümlə söhbətə dalmışam, saat isə 16:30 idi artıq… Pizza bitmişdi… Ətrafımda isə xoşbəxt insanlardan heç biri qalmamışdı. Onların xoşbəxt söhbətləri 10 dəqiqə, yeməkləri isə 15 dəqiqə çəkdi. Və mən anladım ki, insan ilk öncə özü ilə dost olmalıdır, özünü sevməlidir(ego-dan danışmıram, həqiqi sevgi). Ancaq bundan sonra insan başqalarını da sevə bilər, söhbətlərini 10 dəqiqədən artıra bilər, pizzanı isə 15 dəqiqəyə sadəcə yeyə yox, həm də dadından həzz ala bilər. (Xərçəng xəstəliyinə tutulmuş isveçrəli 40 yaşlı bir professor ağlıma gəldi… Deyirdi ki, mən bu çayı içirəmsə, xoşbəxtəm…çünki gözəl ətri, gözəl də dadı var. Bu saniyə nəfəs alıramsa, istədiyim həyatı azad yaşamağım mənasına gəlir. Xəstəlik haqqında isə, “qısqananlar həmişə olub, fikir vermirəm” söyləmişdi. Xəstəlik onun üçün xoşbəxtliyini qısqanan bir məhvum idi. Və həmin professor o paxılı həyatından çıxarmağa müvəffəq oldu! Qayıdaq mövzuya.) Pizzanın dadından həzz aldım.Oturduğum məkandan, gülərüz personaldan, zövqlü musiqilərdən, yaşadığım saniyələrdən, özümdən, daxilimdəki dolub-daşan sevgidən həzz aldım…Biraz da gəzməyə qərar verdim. Glorianın yanından keçəndə, son zamanlar 7 manata “Caramel Nut Chiller” almaq istəyib, amma xəsislikdən 3-4 manatlıq cappuccino ilə əvəzlədiyim ağlıma gəldi. Xəyali qəfəsimdən azad olmağımı qeyd etməyi qərara gəldim… (ŞƏRƏFƏ, ƏZİZ MƏN) … Xoşbəxt idim…Məqsədlər, hədəflər,planlar, yeni hobbylər ilə dolu idi beynim… Tango-ya , üzgüçülüyə yazılmağa qərar verdim.. Üzməyi yaxşı bacarıram, amma özümü məcbur hiss etdiyim üçün ondan da uzaqlaşmışdım. Artıq məcbur deyiləm, istəyirəm. Tango-nu isə bacarmıram, amma artıq bacarmağı arzulayıram və çox maraqlı gəlir mənə… aaa Bir də piano…italyan ya da fransız dili öyrənmək… saat 18:00 idi. Dərsə getməyə qərara gəldim. Məcbur deyildim artıq, bunu həqiqətən istəyirdim və gedib 3cü dərsimə qatıldım. Yolda hər şey, hər kəs mənə o qədər gözəl görünürdü ki…Daxilim sevgi ilə dolub-daşırdı.Hər kəsi çox sevirdim, hər kəsə bacardığım ən səmimi gülümsəməni edirdim… Təbii ki insanlara bu, qəribə gəlirdi. Tanımadığımız insanlara gülümsəmək ?! Bu  ki qəribədir. Bəs qəribə olmayan nədir? Don, soyuq baxışlarla düşmənsayağı əən ciddi şəkildə ətrafındaki insanlara baxmaq mı? Normal – soyuqluq, ciddilik. Anormal – istilik, mülayimlik… Maraqlıdır həqiqətən də… 

Son olaraq, bu adi bir günümün çox “adi”, sadə bir təsviri idi. Kimisi üçün mənasız gələ bilər, kimisi üçün isə tam əksinə çox maraqlı və s. Qərarınız və nəticəniz isə sizə qalmış, düzü bu, məni heç maraqlandırmır da…Məni maraqlandıran, hər kəsin xoşbəxt olmasıdır, həyatda özünü heç nəyə məcbur hiss etməməsidir,istədiyi həyatı yaşamasıdır. Hər bir insanın xoşbəxtliyi digərləri üçün işıqdır. Gəlin ətrafımızdaki boz vakumu dağıdaq…! Bunun üçün isə özümüzə vaxt ayıraq, problemlərimizə, dərdlərimizə vaxt ayıraq, özümüzlə danışaq,söhbətləşək, DOST olaq. – Özümüzü sevək. Həyat çox qısadır. Bir də baxacağıq ki, (yaşımızdan asılı olmadan) sabah yoxuq, və hər şeyi kənardan izləyirik. Bax onda həqiqətən peşman olacayıq. Adi qara çaylar da, adi pizzalar da, yeməklər də, çoox “adi” hadisələr də bizə çoox cəlbedici gələcək. Bax o zaman həsrət ağır gələcək, peşmançılıq isə qəlbimizi ələ keçirəcək.

İndi isəəə mən kompyuter arxasından sizə bacardığım ənnn böyük gülüşü göndərirəm… Və sizi sevirəm… İndi isəəə sən də (!) mənə ən gözəl,səmimi,içdən olan gülüşünü göndər. 

 

ETİRAF: Yazıya çox “negativ” hisslərlə başlamışdım… Sonunu da mənfi’yə bağlayacaqdım hətta…  Amma bacarmadım. Çünki bu yazını yazanda mənim də ürəyim yenə sevgiylə doldu-daşdı…Yaxşı ki bu dəfə “xoşbəxtliyimi” 10 gün əvvəlki kimi “14 manata” (pizza və chiller nəzərdə tuturam) yox, məhz pulsuz əldə etdim….! Bu arada Akif Islamzadə yenə ” Hər şey gözəldir bu həyatda” deyir… “Sən bu gözəlliyi anlaya, duya bilsən…”

Ah Hüqo, Hüqo …

HUGH-JACKMAN-IN-LES-MISERABLES

 

” Kasıblara 50.000 frank buraxıram. Məzarlığa onlara məxsus cənazə maşını ilə getmək istəyirəm.Heç bir kilsədən özüm üçün ayin istəmirəm. Bütün ruhlardan isə mənim üçün dua etməklərini xahiş edirəm.Allah’a inanıram ” –  Victor Hüqo 

 

Elə kitablar var ki, insanı elə dərindən sarsıdır ki, bu vaxta qədər kim olduğunu yaddan çıxarır… “Səfillər” əsəri də bu kateqoriyanın ən başında gələn bir şedevr’dir. Bəlkə də elə Səfillər bizim pasportumuzdur, hansı ki kimliyimizdə birbaşa təsiri vardır…

Əsəri oxuduqca, sətirbəsətir Hüqonun dahiliyinə, düşüncələrinə aşiq oldum.. Hər bölmə sonrası “Necə bacara bilib bunu axı? bu misralar, düşüncələr, personajlar, hadisələr, aralarındaki möhtəşəm uyğunluq, sətirarası insanlara ünvanlanan  düşüncələr …Möhtəşəm əsərlər çox oxumuşam.Ancaq möhtəşəmliyin pik nöqtəsinə məhz bu kitabda rast gəldim..” deyirdim.

SPOİLER : Əsər iri həcmli və zəngin personajlı olduğu üçün kuliminasiya nöqtələri də çox idi. Ancaq mənim üçün Javer ilə Jan ValJanın sonuncu 2 qarşılaşması əsas kuliminasiya idi… Jan ValJan Javeri öldürmür. Bu tək insanlıq deyildi, bu həm  JanValjanın mənəvi gücünün göstəricisi idi. Bununla o sanki deyir ki, ” mən o qədər aciz, gücsüz deyiləm ki, səni öldürməyə ehtiyacım olsun.Mübarizədən qorxmuram, qorxmayacam da ! ” Və sonuncu qarşılaşmada vicdan Javer üzərində qələbə qazanır …Bu səhnə sadəcə möhtəşəəm idi…

Haqqında bəhs ediləsi, analiz olunası o qədər gözəl hadisələr və personajlar var ki …Ancaq heyf ki hər biri haqqında ayrı-ayrı təhlili eyni məqaləyə sığdırmaq mümkün olmayacaq. Bu arada, ay əsəri oxuyanlar, zalım Tenardiyelərin  insanlıq simvolları olan Gavroş və Epinine kimi uşaqlara sahib olması sizi də təəccübləndirdi mi ?! Bunu Tenardiyenin bəxtəvərçiliyi kimi qiymətləndirirəm 🙂

Əsərdə Hüqo dəfələrlə insanlara səslənir, “ pis insan yoxdur, ancaq pis tərbiyə olunmuş insan vardır ” … Ona görə də, əziz valideynlər, və ya gələcəyin valideynləri, övladlarınızı ruhən çox sağlam yetişdirin. Öz daxili sağlamlığınıza  da daim nəzər yetirin. Əgər cəmiyyət pisdirsə, o cəmiyyətin yaradıcıları da elə biz özümüzük.  

 Jan Valjan ölərkən keşiş duası istəmir. Personajın yaradıcı olan Hüqo öz ölümündə də fikrinin üstündə qalır,  1 keşişdən gələn ayinin mənasız olduğunu düşünür və dualarını bütün nəsillərdən istəyir. Ah, Hüqo, Hüqo, XOŞBƏXTSƏN !